Is geluk een trend?

lidya-nada-638316-unsplash.jpg

Geluk is booming

Over geluk in de cultuur en wetenschap

Geluk lijkt  booming. Zelfhulpboeken, zoals ‘de logica van Geluk’ en ‘Vind je Ikigai’ vliegen als warme broodjes over de toonbank. Grote internationals, zoals Mc Donalds en Coca Cola gebruiken geluk als marketingtool. Denk aan de ‘Happy Meals’ of Coca Cola die adverteert met ‘open happiness’. Geluk verkoopt, dat is duidelijk. 

Maar geluk is niet alleen iets voor de externe klant. Ook het geluk van de werknemers staat meer en meer centraal. Bedrijven zien de medewerkers niet meer alleen als een ‘resource’, maar als mensen, die de brandende motor zijn, achter elk bedrijf. Meer en meer bedrijven investeren in werkgeluk. Er zijn zelfs bedrijven die een Chief Happiness Officer (CHO) in dienst nemen. Geen verkeerde ontwikkeling, als je het mij vraagt, maar is geluk een trend? En zo ja, waarom is geluk een onderwerp dat zoveel wordt besproken?

Geluk werd noodzakelijk

Geluk is een onderwerp van alle tijden, maar er is zeker een verandering gaande. Tot ongeveer de 18e eeuw was geluk alleen een onderwerp voor filosofen, kerkvaders en dichters. Geluk werd niet echt gezien als iets dat je kon leren. In die tijd dienden mensen God met een nederige houding. Met de Verlichting veranderde dit. Geluk werd steeds meer gezien als iets dat je kon leren, dat positief bij kon dragen aan je leven. Geluk werd zelfs als even belangrijk gezien als voeding, want om te kunnen groeien was geluk noodzakelijk. Inmiddels is geluk een veelbesproken onderwerp, zowel in de politiek, het werk, gedrag, religie en ouderschap.

Geluk in de wetenschap

Ook in de wetenschap verschijnen meer en meer publicaties over geluk. Vanuit allerlei invalshoeken: psychologie, economie, sociologie en neurologie. We beseffen ons meer en meer dat we zelf invloed kunnen uitoefenen op ons geluk. Waar de psycholoog er eerder alleen was voor degene waar wat mis mee was, kijkt niemand je nu raar aan, als je zegt naar de psycholoog te gaan. Sterker, iedereen juicht het toe. Door middel van positieve psychologie kun je vaardigheden trainen, die bijdragen aan je geluk. 

Gelukkig zijn kun je leren

Het individu is steeds meer centraal komen te staan. Geluk is wat dat betreft wel een nieuw begrip in de Westerse samenleving. Vooral de jonge werknemers willen niet meer alleen werken voor geld, maar willen ook vrijheid en iets bij dragen aan het groter geheel (zingeving).

En dat is niet gek als je kijkt naar de maatschappij waarin we nu leven. Er is veel keuzevrijheid. Er zijn veel mogelijkheden, maar er is ook meer sociale vergelijking (o.a. door de sociale media). We zijn niet meer gebonden aan een leven dat van te voren voor ons is uitgestippeld. De rol van de vrouw is daarbij steeds onafhankelijker geworden, maar de man als huisman, is ook helemaal geen raar idee meer.

De keerzijde van de gelukscultuur

Dat het streven naar geluk ook een keerzijde heeft, blijkt uit het aantal echtscheidingen, mensen die kampen met burn-outs of stress. We weten vaak niet goed wat de impact is van bepaalde veranderingen op de mate waarin wij ons gelukkig voelen. Een nieuw huis, een nieuwe partner maakt dan wel gelukkiger, maar niet voor lange duur, maximaal drie maanden (verklaart meteen de hype van datingapps - ‘hallo markt’). Onderzoek wijst uit dat dergelijke gebeurtenissen veel minder impact hebben, dan men van tevoren dacht. Ook blijken mensen meer aan te kunnen, dan men van tevoren had gedacht. Na traumatische gebeurtenissen, is men over het algemeen, redelijk goed in staat het eigen geluk weer (redelijk snel) te hervinden. 

Geen recept voor geluk

Het mooie is dat geluksonderzoeken ertoe kunnen bijdragen dat we gelukkiger worden, door ons te leren hoe we geluk kunnen trainen. De moderne technologie geeft veel mogelijkheden om geluk te meten, bijvoorbeeld via de app of smartphone. We kunnen meten hoe iemand zich voelt, van moment tot moment. Geluk kun je trainen en leren, maar welk geluk je dan precies nastreeft, dat is nog steeds aan jou om uit te vinden. En dat verklaart ook waarom je vaak nog twijfel hoort als je iemand vraagt ‘Ben jij gelukkig’, want wat maakt jou nu echt gelukkig? En hoe ziet het leven eruit dat jij wil nastreven?


Bron: Ruut Veenhoven, et al.; Het rendement van geluk. Inzichten uit wetenschap en praktijk. (2014)